Ko\u015bci\u00f3\u0142 – pierwszy drewniany – zosta\u0142 wybudowany w 1924 roku. Inicjatorem budowy by\u0142y rozrastaj\u0105ce si\u0119 Zak\u0142ady Starachowickie, kt\u00f3re w okolicach nowo powstaj\u0105cych Zak\u0142ad\u00f3w Mechanicznych czyli Fabryki Amunicji (1920-26) budowa\u0142y osiedla robotnicze. Projektantem osiedli i ko\u015bcio\u0142a by\u0142 architekt Jan Borowski.<\/p>\n
![\"drewniany](\"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2007\/09\/kosciolek_od_pd.jpg\")
<\/p>\n
Fotografia pochodzi z „kr\u0105\u017c\u0105cego po internecie<\/em>” <\/em> zbioru nieznanego autorstwa starych fotografii Starachowic.<\/p>\n W latach 70-tych XX. wieku (w\u00f3wczas to zosta\u0142em ochrzczony w tym ko\u015bci\u00f3\u0142ku) Starachowice posiada\u0142y dwie parafie, w zwi\u0105zku z czym ko\u015bcio\u0142y „p\u0119ka\u0142y w szwach”. \u00d3wczesny proboszcz parafii p.w. Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/a>, Piotr Koba, postanowi\u0142 wybudowa\u0107 obok now\u0105, znacznie wi\u0119ksz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Po wybudowaniu stary, drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, jak plotkowano, mia\u0142 by\u0107 przeniesiony na Or\u0142owo.<\/p>\n Architektura nowego ko\u015bcio\u0142a wielu osobom przyzwyczajonym do powszechnej (g\u0142\u00f3wnie opatrzonej historycznej) architektury sakralnej, w mie\u015bcie na prowincji nie przypad\u0142a do gustu. Pud\u0142owata hala \u015bwi\u0105tyni rzeczywi\u015bcie mog\u0142a sprawia\u0107 takie wra\u017cenie. Nie mniej jednak, projekt by\u0142 konsekwentny i na sw\u00f3j spos\u00f3b prezentowa\u0142 postmodernistyczn\u0105 polsk\u0105 architektur\u0119 tamtych czas\u00f3w. Bry\u0142a budynku jest dobrze skomponowana i proporcjonalna, po\u0142\u0105czona z cz\u0119\u015bci\u0105 katechetyczn\u0105. Wykorzystano pomys\u0142 g\u00f3rnobocznego wprowadzenia zachodniego \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego nad o\u0142tarz. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest rewelacj\u0105, ale nie zaszkodzi\u0142 wizerunkowi miasta i z biegiem lat coraz bardziej mo\u017cna dostrzec jako\u015b\u0107 oraz zasad\u0119 projektu.<\/p>\n Wracaj\u0105c do tematu…<\/p>\n Przez kilka (lata 80-te) ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 pusty, a nabo\u017ce\u0144stwa odbywa\u0142y si\u0119 w nowym. Cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia przeniesiono do nowego ko\u015bcio\u0142a (np. konfesjona\u0142y) i do nowo budowanego na Or\u0142owie. Stary ko\u015bci\u00f3\u0142ek sta\u0142 pusty i niszcza\u0142.<\/p>\n Dnia 17 marca 1987 roku stary drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 doszcz\u0119tnie sp\u0142on\u0105\u0142.<\/p>\n <\/p>\n Kiedy p\u0142on\u0105\u0142, sta\u0142em mniej wi\u0119cej w tym miejscu co robi\u0105cy to zdj\u0119cie. \u017bar by\u0142 tak wielki, \u017ce z trudem si\u0119 patrzy\u0142o. Plotki o przyczynach po\u017caru te\u017c kr\u0105\u017cy\u0142y przedziwne…<\/p>\n Teren po spalonym ko\u015bciele by\u0142 przez wiele lat niezagospodarowany (!), dopiero po latach urz\u0105dzono skwer. I pewnie tym tematem bym si\u0119 nie zajmowa\u0142, gdyby nie ostatnie wydarzenia.<\/p>\n Nadbudowa. <\/strong><\/p>\n Nowy proboszcz postanowi\u0142 naprawi\u0107 b\u0142\u0119dy sztuki budowlanej wybudowaniem koszmarnego dachu. <\/strong>Faktycznie, wyb\u00f3r dost\u0119pnych w\u00f3wczas materia\u0142\u00f3w by\u0142 z\u0142y, budowla\u0144cy albo „budowla\u0144cy” mogli \u017ale po\u0142o\u017cy\u0107 izolacj\u0119 przeciwwodn\u0105 na dachu. „Na mie\u015bcie” da\u0142o sie s\u0142ysze\u0107 zamiary nowego proboszcza. Pocz\u0105tkowo przykryto wysokim dachem cz\u0119\u015b\u0107 katechetyczn\u0105. Mo\u017cna by\u0142o przeczuwa\u0107, \u017ce jak tak dalej p\u00f3jdzie to b\u0119dzie katastrofa wizualna…<\/p>\n Oto fragment relacji Tygodnika Starachowickiego<\/a> (numer 50 (676), 11.12.2006 r.:<\/p>\n – Chodzi o zlikwidowanie sko\u015bnego stropodachu, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce woda sp\u0142ywa od prezbiterium w kierunku ch\u00f3ru. Dach przecieka, na \u015bcianach wewn\u0105trz tworz\u0105 si\u0119 zacieki – m\u00f3wi ksi\u0105dz dziekan J\u00f3zef Doma\u0144ski<\/strong>, proboszcz parafii. Oczywi\u015bcie proboszczowi ma prawo si\u0119 nie podoba\u0107 architektura (jak m\u00f3wi – kszta\u0142t). Jednak przebudowa ko\u015bcio\u0142a to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c „widzimisie”. Stwierdzenia w cytacie uwa\u017cam za wygodne obecnie slogany. Owszem w\u0142adza mog\u0142a utrudnia\u0107 – i robi\u0142a to zakazuj\u0105c budowy monumentalnych i najwy\u017cszych budowli. Ale nie s\u0105dz\u0119, by ingerowa\u0142a w form\u0119 (o czym \u015bwiadczy wiele polskich przyk\u0142ad\u00f3w, o czym p\u00f3\u017aniej). Poza tym, poprzedni, wieloletni proboszcz jako\u015b nie d\u0105\u017cy\u0142 do takiej zmiany wizerunku. A tu nowy proboszcz (przyby\u0142 spoza Starachowic) i od razu przebudowa. Mnie si\u0119 takie podej\u015bcie do tematu nie podoba.<\/p>\n Architektura.<\/em> Ksi\u0105dz proboszcz nie przyjmuje pewnie do wiadomo\u015bci, \u017ce sztuka budowania i architektury si\u0119 zmienia. Nowoczesne ko\u015bcio\u0142y zacz\u0119to budowa\u0107 od lat 60-tych. I to nie w stereotypie, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 jest tr\u00f3jnawowy, ma dwuspadowy dach i sygnaturk\u0119! Istnieje wiele, mniej lub bardziej wspania\u0142ych \u015bwi\u0105ty\u0144 zaprzeczaj\u0105cych idei takiego wizerunku ko\u015bcio\u0142a. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w z „peerelowskiej” Polski:<\/p>\n Materia\u0142y budowlane.<\/em> Mamy XXI wiek i wyb\u00f3r materia\u0142\u00f3w budowlanych przeogromny. W dzisiejszych warunkach mo\u017cna by\u0142oby urz\u0105dzi\u0107 ogr\u00f3d na tym porz\u0105dnie ocieplonym dachu (po usuni\u0119ciu „spiaszczenia”) i zapewne takie pokrycie by\u0142oby ta\u0144sze od nowej, wielkiej konstrukcji dachu, w kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142oby urz\u0105dzi\u0107 „ko\u015bci\u00f3\u0142 g\u00f3rny”. Przera\u017ca mnie to, \u017ce obecny strop ma by\u0107 zlikwidowany. I nie chodzi o to, \u017ce konstrukcyjnie jest to wykonalne (…mam nadziej\u0119). Chodzi o wielk\u0105, nie funkcjonaln\u0105 kubatur\u0119.<\/p>\n Kr\u00f3tko pisz\u0105c: dach jest koszmarny. O pokracznych proporcjach, z wielk\u0105 p\u0142ask\u0105 \u015bcian\u0105 nad wej\u015bciem (wg rysunk\u00f3w ma si\u0119 co\u015b pojawi\u0107<\/a> – malowid\u0142o na \u015bcianie, albo p\u0142askorze\u017aba w styropianie – czyli wsp\u00f3\u0142czesna tandeta architektoniczna), z nie pasuj\u0105c\u0105, toporn\u0105, \u015blep\u0105 sygnaturk\u0105 na kalenicy wykonan\u0105 z blachy trapezowej, wykorzystanej do pokrycia dachu! Tak wygl\u0105da wsp\u00f3\u0142czesna polska architektura sakralna!<\/strong> Gdzie ci mecenasi, kt\u00f3rzy budowali wspania\u0142e \u015bwi\u0105tynie, gdzie ci projektanci?<\/p>\n Niestety, to chora moda. Niedawno widzia\u0142em nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 w podwarszawskim J\u00f3zefos\u0142awiu. Te\u017c koszmarny. Czy ksi\u0119\u017cy nie ucz\u0105 w seminariach historii sztuki (a w niej otwarto\u015bci na nowe wyzwania, jak to na prze\u0142omach epok bywa\u0142o)? Nie ma tam w og\u00f3le historii sakralnej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej? Ju\u017c wi\u0119cej lepszej architektury budowa\u0142o si\u0119 za „komuny” (przeliczaj\u0105c nawet na procenty nowobudowanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w). Wida\u0107 (z przytoczonych wy\u017cej przyk\u0142ad\u00f3w) \u017ce architekt architektowi nier\u00f3wny.<\/p>\n Tak si\u0119 zastanawiam, \u017ce nie powinienem si\u0119 dziwi\u0107 r\u00f3\u017cnym podejrzanym historiom wybor\u00f3w projekt\u00f3w po w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach z pracowni (ko\u015bci\u00f3\u0142 Barnabit\u00f3w w Warszawie) czy s\u0142ynnej \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci (pewna grupa obali\u0142a zaakceptowany przez Prymasa \u015bwietny projekt<\/a> – pokaz obraz\u00f3w<\/a>).<\/p>\n Komunikacja wok\u00f3\u0142.<\/strong><\/p>\n Kolejny w\u0105tek – ten, od kt\u00f3rego zacz\u0105\u0142em wpis. „Zatoczka” od ulicy Buczka.<\/p>\n W sumie, to si\u0119 ucieszy\u0142em, \u017ce w ko\u0144cu b\u0119dzie rozwi\u0105zany problem parkowania autokar\u00f3w i karawan\u00f3w. O inwestycji rozpisywa\u0142a si\u0119 prasa<\/a>. Czy to nie sytuacja kuriozalna, i\u017c od kilkunastu lat (mo\u017cna nawet napisa\u0107 – dziesi\u0119cioleci) autobusy orszaku pogrzebowego sta\u0142y przed ko\u015bcio\u0142em na ulicy Radomskiej. By\u0142o tak za PRL-u, kiedy w FSC pracowa\u0142o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy ludzi i w okolicach godziny 15-tej ten t\u0142um wylewa\u0142 si\u0119 na ulice (i do autobus\u00f3w MPK). Jest tak obecnie, kiedy ulicami je\u017adzi tysi\u0105ce samochod\u00f3w i w okolicach 15-tej ruch jest ogromny. Ulica Radomska jest ci\u0105gle tej samej szeroko\u015bci, chodnik od strony ko\u015bcio\u0142a pami\u0119ta lata 70-te<\/strong>, a i pogrzeb czasem si\u0119 zdarzy w godzinach szczytu.<\/p>\n Zaiste dziwne, \u017ce przez tyle lat tego nikt nie dostrzeg\u0142!? Zar\u00f3wno ze strony ko\u015bcio\u0142a, jak i w\u0142adz miejskich (a Urz\u0105d Miasta jest przy tej samej ulicy, nieco dalej). Dziwnym jest dla mnie r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce teren ko\u015bcio\u0142a nie ma wej\u015bcia (cho\u0107by furtki) od strony dzwonnicy – a wida\u0107, \u017ce s\u0105 pod ni\u0105 schody prowadz\u0105ce na wprost osiedlowego chodnika i prawdopodobnie by\u0142o planowane wej\u015bcie od po\u0142udniowej strony. Trzeba ci\u0105gle chodzi\u0107 „dooko\u0142a”, od strony ruchliwej (chodzi o t\u0142umy pieszych) ulicy Radomskiej. Wej\u015bcie g\u0142\u00f3wne (przerwa w ogrodzeniu) od strony ulicy pami\u0119ta osiowe wej\u015bcie do starego ko\u015bci\u00f3\u0142ka. Do nowego wchodzi si\u0119 „po skosie”. Przez wiele lat po \u017cu\u017clu i po kamiennych, niedbale u\u0142o\u017conych p\u0142ytach (pami\u0119tam jak przy p\u0142ocie latami by\u0142o sk\u0142adowisko kamieni). Kolejni proboszczowie (i wierni) tego nie dostrzegaj\u0105!? No i ten s\u0142awetny chodnik, dos\u0142ownie i w przeno\u015bni nadgryziony z\u0119bem czasu. Naprawd\u0119 szyderczy \u015bmiech mnie ogarnia: rok w rok od 1989 roku na \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci (obecnie tych \u015bwi\u0105t wi\u0119cej) maj\u0105 miejsce przemarsze dygnitarzy na trasie ko\u015bci\u00f3\u0142 – tablica\/pomnik Niepodleg\u0142o\u015bci. Nie by\u0142o si\u0142y, by wyj\u015b\u0107 z inicjatyw\u0105 naprawy…<\/p>\n Dlatego te\u017c pomy\u015bla\u0142em sobie: „w ko\u0144cu” b\u0119dzie porz\u0105dek. Chocia\u017c pocz\u0105tek zmian. Ale jak zobaczy\u0142em t\u0105 „pseudozatoczk\u0119” (asfalt zast\u0105piony kostk\u0105), poszerzon\u0105 w stron\u0119 ogrodzenia o szeroko\u015b\u0107 p\u0142yty chodnikowej ( z daleka wygl\u0105da jak o grubo\u015b\u0107 kraw\u0119\u017cnika), to zw\u0105tpi\u0142em.<\/p>\n Niewiele si\u0119 zmieni\u0142o. Autobusy co prawda b\u0119d\u0105 parkowa\u0107 na osiedlowej uliczce, a wygl\u0105d okolicy jest taki jak by\u0142 (wzbogacony „niby” zatoczk\u0105). P\u00f3ki si\u0119 nie podejdzie powa\u017cnie do sprawy, to przez kilkana\u015bcie nast\u0119pnych lat zn\u00f3w b\u0119dzie rozgardiasz przestrzenny. Nie zrozumia\u0142ym jest dla mnie, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 nie m\u00f3g\u0142by „odda\u0107” nieco terenu (nawet 1,5 m robi du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119) na poszerzenie chodnika. Nie zrozumia\u0142ym dla mnie jest, \u017ce miasto nie „dogada si\u0119” z Zarz\u0105dem Dr\u00f3g Wojew\u00f3dzkich i nie zasponsoruje remontu chodnik\u00f3w i budowy zatoczki autobusowej (nawet latarnie cofni\u0119to ile\u015b tam lat temu). W swoim w\u0142asnym i mieszka\u0144c\u00f3w interesie (nie b\u0119d\u0119 wymienia\u0142 co znajduje si\u0119 przy Radomskiej), a nie dr\u00f3g wojew\u00f3dzkich. To nie jest jaki\u015b astronomiczny koszt w wydatkach na infrastruktur\u0119, jeszcze jak si\u0119 uwzgl\u0119dni, \u017ce mo\u017cna poszerzy\u0107 w\u0105skie gard\u0142o najwa\u017cniejszej ulicy miasta.<\/p>\n Przygotowa\u0142em nawet kiedy\u015b orientacyjny szkic do czego powinno si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107: oto koncepcja poszerzenia Radomskiej<\/a>.<\/p>\n Zmiana nazwy ulicy Buczka.<\/strong><\/p>\n I ostatnia kwestia. Prawdopodobnie lada dzie\u0144 b\u0119dzie zmieniona nazwa ulicy. Jestem zwolennikiem zmian nazw ulic antybohater\u00f3w… i najlepiej przywr\u00f3cenia dawnych nazw. Nie lubi\u0119 jednak popadania z jednej skrajno\u015bci w drug\u0105 skrajno\u015b\u0107. Uwa\u017cam pomys\u0142 nadania nazwy Wszystkich \u015awi\u0119tych czy nawet \u015awi\u0119tej Barbary za nierozs\u0105dny. W tym przypadku najlepiej jakby przywr\u00f3cono przedwojenn\u0105 nazw\u0119 Genera\u0142a Gustawa Orlicz-Dreszera<\/a>. Nazw\u0119 \u015awi\u0119tej Barbary to m\u00f3g\u0142by mie\u0107 skwer w pobli\u017cu jej kapliczki przy ul. T. Krywki, bo akurat to ciekawa propozycja uwzgl\u0119dniaj\u0105ca starachowickie g\u00f3rnicze tradycje (w przeciwie\u0144stwie do mechanicznego powielenia nazwy parafii).<\/p>\n Na zako\u0144czenie bonus dla czytaj\u0105cych do ko\u0144ca :) Mapka przedstawiaj\u0105ca okolice ko\u015bci\u00f3\u0142ka w 1939 roku z naniesionymi nazwami ulic i wsp\u00f3\u0142czesnym podk\u0142adem do odniesienia.<\/p>\n B\u0119d\u0105c ostatnio w Starachowicach zobaczy\u0142em jedn\u0105 z ostatnich inwestycji miejskich: zatoczk\u0119 autobusow\u0105 przy ulicy (jeszcze si\u0119 tak nazywaj\u0105cej) Mariana Buczka. Ironicznie si\u0119 za\u015bmia\u0142em… Ale od pocz\u0105tku. Wpis b\u0119dzie d\u0142u\u017cszy i wielow\u0105tkowy. Najpierw troch\u0119 historii. Ko\u015bci\u00f3\u0142 – pierwszy drewniany – zosta\u0142 wybudowany w 1924 roku. Inicjatorem budowy by\u0142y rozrastaj\u0105ce si\u0119 Zak\u0142ady Starachowickie, kt\u00f3re w okolicach nowo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[],"class_list":["post-16","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-architektura","category-infrastruktura"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions\/225"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"nowy](\"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2007\/09\/s_kosciol_nowy.jpg\")
Z opowiada\u0144 wiem, \u017ce dzwonnica (sko\u015bny szczyt nawi\u0105zuj\u0105cy kszta\u0142tem do sko\u015bnego przekrycia o\u0142tarza) mia\u0142a by\u0107 wy\u017csza. Pono\u0107 \u00f3wczesne w\u0142adze nie dopu\u015bci\u0142y do tego, by akcent sakralny by\u0142 bardziej eksponowany od budynku „\u015bwieckiego” (w ten trend wpisuje si\u0119 „os\u0142abienie” wierzbnickiego ko\u015bcio\u0142a – gdzie na jego tle wybudowano wie\u017cowiec mieszkalny). Sednem tej historii jest to, \u017ce w\u00f3wczas mia\u0142 by\u0107 budowany biurowiec zak\u0142adowy (obecnie biurowiec siedziba Strefy Ekonomicznej). I w\u0142a\u015bnie on mia\u0142 by\u0107 t\u0105 dominant\u0105 przestrzenn\u0105 – 11-to kondygnacyjn\u0105. Mia\u0142 by\u0107 to bli\u017aniaczy budynek do tego z Jelcza<\/a> (prawda, \u017ce podobny, do naszego z przed remontu?). Dzwonnica (czyli \u015bwi\u0105tynia) nie mog\u0142a by\u0107 wy\u017csza od niego. Budowa biurowca na kilka dobrych lat utkn\u0119\u0142a (pami\u0119tam kikuty niszczej\u0105cych stalowych krzy\u017cy – konstrukcji parteru), a potem zadecydowano, \u017ce wysoko\u015b\u0107 biurowca b\u0119dzie ni\u017csza (i tak jest obecnie). „Chcia\u0142 – nie chcia\u0142” dzwonnica sta\u0142a si\u0119 wy\u017csza. Ciekawe jak\u0105 min\u0119 maj\u0105 \u00f3wcze\u015bni aparatczycy?<\/p>\nPowy\u017csza fotografia pochodzi ze strony Starachowickiej Stra\u017cy Po\u017carnej<\/a>.<\/em><\/del><\/p>\n
\nProboszcz przyznaje, \u017ce obecnie ko\u015bci\u00f3\u0142 kszta\u0142tem nie przypomina \u015bwi\u0105tyni.
\n– Kiedy ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 budowany, w\u0142adza nie zgodzi\u0142a si\u0119 na inny kszta\u0142t. M\u00f3g\u0142 by\u0107 taki albo \u017caden. W dodatku wybudowano go z kiepskich materia\u0142\u00f3w. Strop jest ocieplony szlak\u0105, kt\u00f3ra spiaszczy\u0142a si\u0119, nasi\u0105k\u0142a wod\u0105. Najpierw zostanie wybudowany nowy dach z wie\u017cyczk\u0105, a nast\u0119pnie obecny dach zostanie rozebrany. P\u00f3\u017aniej ko\u015bci\u00f3\u0142 czeka remont wewn\u0105trz, ale kiedy to nast\u0105pi – naprawd\u0119 nie wiem.<\/p><\/blockquote>\n\n
![\"ko\u015bci\u00f3\u0142](\"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2007\/09\/s_kosciol_dach_070407.jpg\")
<\/p>\n![\"przedwojenna](\"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2007\/09\/rps_okolice_kosciola_1939.jpg\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"