{"id":79,"date":"2008-03-27T22:58:01","date_gmt":"2008-03-27T21:58:01","guid":{"rendered":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/nowy-pomnik\/"},"modified":"2013-04-18T18:01:39","modified_gmt":"2013-04-18T17:01:39","slug":"nowy-pomnik","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/nowy-pomnik\/","title":{"rendered":"Nowy pomnik"},"content":{"rendered":"

Najpierw musz\u0119 si\u0119 przywita\u0107 po „zimowym \u015bnie”. Temat\u00f3w w brudnopisie mam a\u017c nadto, ciekawe tylko czy starczy czasu, by co\u015b skrobn\u0105\u0107 internetowym czytelnikom i ogl\u0105daczom :-)<\/p>\n

Ale do rzeczy, bo sprawy s\u0105 o wiele powa\u017cniejsze…<\/p>\n

\n

Zamiast w\u0142asnego wst\u0119pu, artyku\u0142y z Gazety Starachowickiej<\/a> (wydanie internetowe nr 443 z 16 marca 2008 r.):<\/p>\n

\n

W tym roku zniknie pomnik z czas\u00f3w komuny<\/h3>\n

B\u0118DZIE MUZEUM OPOZYCJI<\/h3>\n

W\u0142adze miasta powtarzaj\u0105 zapewnienie o demonta\u017cu by\u0142ego pomnika komunistycznych funkcjonariuszy przy hotelu „Senator”. W tym miejscu zostanie ods\u0142oni\u0119ta tablica ku czci ich ofiar. Natomiast w pobliskiej piwnicy, gdzie przetrzymywano wi\u0119\u017ani\u00f3w Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, ma powsta\u0107 mini – muzeum.<\/p>\n

Pomnik milicjant\u00f3w i ubek\u00f3w, poleg\u0142ych w walce o utrwalenie w\u0142adzy komunistycznej, na rogu ulic Krzosa i Krywki jest nazywany przez starachowiczan „ubeliskiem”. Ma niechlubn\u0105 histori\u0119 i zaniedbany wygl\u0105d, bo charakterystyczny bia\u0142y krzy\u017c z prowadz\u0105cymi do\u0144 schodami, po utracie statusu miejsca pami\u0119ci, pozosta\u0142 bez opieki. Demonta\u017c jest w takiej sytuacji najlepszym wyj\u015bciem i to w\u0142a\u015bnie zamierzaj\u0105 zrobi\u0107 obecne w\u0142adze miasta.<\/p>\n

– W tym roku sprawa b\u0119dzie zako\u0144czona. W miejscu „ubeliska” umie\u015bcimy tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 mieszka\u0144com naszego miasta, kt\u00f3rzy cierpieli prze\u015bladowania w czasach komunizmu. Mamy ju\u017c projekt wizyjny. B\u0119dziemy te\u017c d\u0105\u017cy\u0107 do odzyskania swobodnego dost\u0119pu do pobliskiej piwniczki (zagrodzonej przez prywatnego w\u0142a\u015bciciela, kt\u00f3ry wydzieli\u0142 tam parking – przyp. autorki). Rozmawia\u0142am z w\u0142a\u015bcicielem terenu i jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 porozumienia. Organizacje kombatanckie z naszego miasta chc\u0105 urz\u0105dzi\u0107 w piwniczce miejsce z pami\u0105tkami po wi\u0119zionych tam osobach i zaprasza\u0107 m\u0142odzie\u017c szkoln\u0105 na muzealne lekcje historii. Je\u015bli tylko znajdzie si\u0119 odpowiednia liczba eksponat\u00f3w, z pewno\u015bci\u0105 pomys\u0142 ten mo\u017ce liczy\u0107 na nasze poparcie – powiedzia\u0142a GAZECIE wiceprezydent Wanda Balcerzak – Judasz. Wst\u0119pn\u0105 wizj\u0119 miejsca pami\u0119ci, kt\u00f3re zast\u0105pi „ubelisk”, opracowano w Wydziale Nieruchomo\u015bci, Architektury i Planowania Przestrzennego Urz\u0119du Miejskiego w Starachowicach. Centralnym punktem ma by\u0107 w nim prostok\u0105tna kamienna kolumna, zwie\u0144czona wizerunkiem wojskowego or\u0142a odlanego z metalu. Na kolumnie zostanie umieszczony napis: „Pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w Starachowic i powiatu zamordowanych, m\u0119czonych i prze\u015bladowanych przez aparat terroru komunistycznego w latach 1944 – 89”. (iwo)<\/p><\/blockquote>\n

Oraz Tygodnika Starachowickiego<\/a> (numer 11 \/741\/ z 17 marca 2008 r. dost\u0119pny w dziale Archiwum, z obrazkiem pomnika<\/strong>).<\/p>\n

\n

Ku czci ofiar komunizmu<\/h3>\n

Jest projekt pomnika po UB-elisku<\/h3>\n

Coraz cz\u0119\u015bciej mieszka\u0144cy Starachowic dopytuj\u0105 o dalszy los ruiny po UB-elisku stoj\u0105cej u zbiegu ulic Krywki i Krzosa. – Kiedy budowla w ko\u0144cu zniknie z naszego krajobrazu? To juz 18 lat od likwidacji pomnika!- – Chcemy, aby UB-elisk zosta\u0142 wyburzony do 15 sierpnia. Je\u015bli nie uda si\u0119 to, najp\u00f3\u017aniej do ko\u0144ca roku zniknie on z naszych oczu – zapewnia Wanda Balcerzak-Judasz, wiceprezydent Starachowic.<\/p>\n

Prezydent Wojciech Bernatowicz ju\u017c podczas swojej kampanii przedwyborczej obiecywa\u0142 mieszka\u0144com zburzenie UB-elisku. Pierwotne planowano, aby komunistyczn\u0105 budowl\u0119 zburzy\u0107 do ko\u0144ca ubieg\u0142ego roku. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o.
\n– Wiem, \u017ce s\u0105 osoby, kt\u00f3re chcia\u0142yby, aby UB-elisk zosta\u0142 wyburzony ju\u017c teraz. My jednak zdecydowali\u015bmy, \u017ce zostanie wyburzony wtedy, gdy mo\u017cliwa b\u0119dzie ju\u017c budowa nowego pomnika, maj\u0105cego uczci\u0107 i upami\u0119tni\u0107 ofiary terroru komunistycznego – m\u00f3wi Wanda Balcerzak-Judasz, wiceprezydent Starachowic.
\nUB-elisk jeszcze nie wyburzony, a gotowy jest ju\u017c projekt monumentu, kt\u00f3ry mia\u0142by stan\u0105\u0107 na jego miejscu. Ustalono tak\u017ce projekt tablicy i napisu jaki b\u0119dzie na niej widnia\u0142. – Mamy ju\u017c przygotowany projekt nowego monumentu. Obecnie czekamy na pozwolenie na budow\u0119 i na skompletowanie dokumentacji. Gdy to uczynimy, b\u0119dziemy mogli przyst\u0105pi\u0107 do wyburzania i budowy. Chcemy, aby UB-elisk zosta\u0142 wyburzony najp\u00f3\u017aniej do 15 sierpnia. Je\u015bli jednak nie uda\u0142oby si\u0119 tego uczyni\u0107, to najp\u00f3\u017aniej do ko\u0144ca tego roku budowla zniknie ju\u017c ze starachowickiego krajobrazu – zapewnia wiceprezydent.<\/p>\n

W sprawie nowego pomnika zasi\u0119gni\u0119to opinii \u015brodowisk kombatanckich, Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa.
\n– Na tablicy ma by\u0107 umieszczony napis „Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Starachowic i powiatu starachowickiego zamordowanym, m\u0119czonym i prze\u015bladowanym przez aparat terroru komunistycznego w latach 1944-1989”. Napis zosta\u0142 skonsultowany z Polskim Towarzystwem Historycznym – m\u00f3wi Robert Pi\u00f3ro, rzecznik starachowickiego UM.<\/p><\/blockquote>\n

Idea jak najbardziej s\u0142uszna. Nawet nie ma co dyskutowa\u0107. Ale… r\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jak ma si\u0119 prezentowa\u0107 nowe miejsce pami\u0119ci. Tygodnik staje na wysoko\u015bci zadania i wywo\u0142uje s\u0142uszn\u0105 publiczn\u0105 debat\u0119 na temat wygl\u0105du zaproponowanego pomnika.<\/p>\n

Zosta\u0142em poproszony o moje zdanie, kt\u00f3re tu zamieszczam.<\/p>\n

Tak naprawd\u0119 jest mi trudno i niezr\u0119cznie ocenia\u0107 wizualizacj\u0119 pomnika, kt\u00f3ra si\u0119 wydaje pospiesznym wst\u0119pnym szkicem. Zaskoczy\u0142a mnie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 form oraz wkopanie w istniej\u0105ce wyniesienie albo nawet jego likwidacja \u2013 tak przynajmniej odczytuj\u0119 rysunek.
\nOgl\u0105daj\u0105c wst\u0119pn\u0105 wizj\u0119 pomnika nasuwaj\u0105 si\u0119 pytania. Czy likwidacja lub naruszanie kopca nie uszkodzi piwnicy w nim ulokowanej? Co mia\u0142by symbolizowa\u0107 wojskowy orze\u0142, skoro nie jest to pomnik po\u015bwi\u0119cony polskiemu or\u0119\u017cowi?<\/p>\n

Na szkicu za du\u017co \u201esi\u0119 dzieje\u201d, mamy: \u201eorze\u0142ka z czapki\u201d, prostopad\u0142o\u015bcienny postument, boczne \u015bciany z tabliczkami, kolisty wz\u00f3r z kostki podkre\u015blaj\u0105cy \u015brodek ko\u0142a oraz kamienno-ceglany murek. Czy aby nie przesadzono z ilo\u015bci\u0105 i doborem form?
\nA nale\u017cy mie\u0107 na uwadze r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce przez p\u00f3\u0142 roku t\u0142em dla pomnika b\u0119dzie przebijaj\u0105cy si\u0119 zza (na szcz\u0119cie g\u0119stych) drzew hotelowy parking oraz mozaika na szczytowej \u015bcianie budynku Senatora.<\/p>\n

Moim zdaniem, powinien to by\u0107 skromny, prosty, czytelny monument, na istniej\u0105cym wyniesieniu (po co wydawa\u0107 pieni\u0105dze na zmian\u0119 ukszta\u0142towania?) Nie musi by\u0107 to obelisk, mo\u017ce by\u0107 to np. wiecznie pal\u0105cy si\u0119 znicz.
\nPoza tym, je\u015bli jest koncepcja wykorzystania piwnicy na izb\u0119 pami\u0119ci, to nale\u017ca\u0142oby zaproponowa\u0107 powi\u0105zanie g\u00f3rnego monumentu z piwnic\u0105.<\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce przedstawiony szkic jest wst\u0119pn\u0105 propozycj\u0105, nad kt\u00f3r\u0105 jeszcze mo\u017cna podyskutowa\u0107, a przede wszystkim upro\u015bci\u0107. Jednocze\u015bnie wyra\u017cam pogl\u0105d, \u017ce najlepsze efekty na organizacj\u0119 przestrzeni publicznej (czy jej ma\u0142ych fragment\u00f3w) daje konkurs. Gor\u0105co zach\u0119cam do zorganizowania takiej formy propozycji ukszta\u0142towania pomnika, a nast\u0119pnie publicznej oceny i wyboru.<\/p>\n

Ostre s\u0142owa krytyki padaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ze strony artyst\u00f3w. Mo\u017cna je przeczyta\u0107 w Tygodniku Starachowickim – na stronie internetowej wybieramy Archiwum, marzec 2008 i numer 12 (742).<\/p>\n

Na zako\u0144czenie wpisu prezentuj\u0119 dwa uj\u0119cia istniej\u0105cego pomnika. Pierwsze, kiedy pomnik zosta\u0142 prowokacyjnie pomalowany – ku upami\u0119tnieniu wkroczenia wojsk sowieckich, jako protest przeciwko w\u0142adzom, kt\u00f3re nic nie robi\u0142y w kwestii pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego funkcjonariuszy MO i SB (pomimo, \u017ce tablice zdj\u0119to kilka lat wcze\u015bniej). Drugie po „odnowieniu”, by \u0142adnie wygl\u0105da\u0142.<\/p>\n

\"pomnik<\/a><\/p>\n

\"pomnik<\/a><\/p>\n

Musz\u0119 jeszcze doda\u0107, \u017ce ciesz\u0119 si\u0119 z inicjatywy w\u0142adz miasta, kt\u00f3ra podczas mojego zimowego snu (czego tu nie odnotowa\u0142em) og\u0142asza i organizuje dwa konkursy architektoniczne (na hal\u0119 targow\u0105 i Rynek). Dlatego te\u017c mam nadziej\u0119, \u017ce jeden – a nawet wi\u0119cej, jak b\u0119dzie taka potrzeba – konkurs nie b\u0119dzie wielkim wysi\u0142kiem organizacyjnym. Tym bardziej, \u017ce jest to obiekt ma\u0142ej architektury. A w konkursie opr\u00f3cz „zawodowc\u00f3w” mogliby uczestniczy\u0107 studenci szk\u00f3\u0142 plastycznych i architektonicznych.<\/p>\n

Z mojego punktu widzenia, dodatkowym impulsem by odby\u0142a si\u0119 publiczna dyskusja jest fakt, \u017ce w ostatnich latach pojawi\u0142y si\u0119 „miejsca pami\u0119ci” co do kt\u00f3rych mam krytyczne zdanie. Jest to temat na inne wpisy, wi\u0119c kr\u00f3tko wspomn\u0119. Pomnik Niepodleg\u0142o\u015bci zrekonstruowano w innym miejscu ni\u017c sta\u0142 przed wojn\u0105, pomi\u0119dzy blokami, prawie \u017ce na parkingu, a za t\u0142o „robi” bielizna na balkonach i samochody (podczas otwarcia by\u0142y nawet tuje – zapewne napr\u0119dce wkopane, po kt\u00f3rych ju\u017c \u015bladu nie ma). Nie podoba mi si\u0119 forma Tablicy Papieskiej przy ko\u015bciele Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/a> – p\u0142askorze\u017aba z dziwnie wystaj\u0105cym Papamobilem ze Starachowic. Znikn\u0119\u0142a tablica przy skrzy\u017cowaniu „przy Zegarach” czyli Radomskiej i 1-go Maja upami\u0119tniaj\u0105ca ofiary II wojny \u015bwiatowej. Okaza\u0142o si\u0119 \u017ce „prywaciarz” kupi\u0142 ten teren i nakaza\u0142 usuni\u0119cie tej tablicy, bo jest mu potrzebny. Teren po tablicy zarasta chwastami, a po dawnej „bramie zegarowej”, w miejscu bardzo eksponowanym wyros\u0142a przepaskudna<\/em> buda stacji kontroli pojazd\u00f3w, a na p\u0142otach wisz\u0105 pstrokate reklamy z plandek. Tu \u015bl\u0119 specjalne podzi\u0119kowania zarz\u0105dzaj\u0105cym specjaln\u0105 stref\u0105 ekonomiczn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najpierw musz\u0119 si\u0119 przywita\u0107 po „zimowym \u015bnie”. Temat\u00f3w w brudnopisie mam a\u017c nadto, ciekawe tylko czy starczy czasu, by co\u015b skrobn\u0105\u0107 internetowym czytelnikom i ogl\u0105daczom :-) Ale do rzeczy, bo sprawy s\u0105 o wiele powa\u017cniejsze… Zamiast w\u0142asnego wst\u0119pu, artyku\u0142y z Gazety Starachowickiej (wydanie internetowe nr 443 z 16 marca 2008 r.): W tym roku zniknie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[],"class_list":["post-79","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-architektura","category-spoleczenstwo"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":375,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions\/375"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/poznaj.starachowice.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}